Cykl dla tych, którzy pamiętają i tym, którzy chcą poznać najważniejsze i najbardziej przełomowe spektakle zrealizowane na scenach jednego z największych teatrów repertuarowych w Polsce na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat.
Wydarzenia będą okazją do wspólnego odkrywania bogatych zasobów archiwum artystycznego Teatru Dramatycznego. Pokazy fragmentów wybranych rejestracji wideo oraz dokumentacji fotograficznej towarzyszyć będą rozmowom z zaproszonymi reżyserami i twórcami. Dramatyczny był miejscem ważnych debiutów oraz realizacji uznanych za przełomowe w historii teatru. Twórczość reżyserów i reżyserek, którzy tu tworzyli otwierała liczne dyskusje na temat zmian zachodzących w polskim teatrze i kulturze przełomu XX i XXI wieku. Pragniemy wspólnie zagłębić się we wspomnienia i spojrzeć z dzisiejszej perspektywy na spotkania twórcze, których byliśmy częścią.
Kuratorem cyklu jest Tomasz Domagała.
Tomasz Domagała - absolwent teatrologii UJ, krytyk teatralny i filmowy, członek polskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych AICT, autor bloga DOMAGAŁAsięKULTURY, stypendysta MKiDN w dziedzinie teatru (2025), selekcjoner X-XVI edycji Międzynarodowego Festiwalu Boska Komedia w Krakowie (2017-23), redaktor Polskiego Radia 24 (2018 – 2020), autor cyklu „W pierwszym rzędzie” w RMF Classic (2022-23). W latach 2019-2021) kurator nurtu głównego Festiwalu Nowego Teatru w Rzeszowie. Członek komisji artystycznej V i VI edycji Konkursu Klasyka Żywa (2019-20). Selekcjoner kategorii "Teatr" Paszportów Polityki (2021), selekcjoner Festiwalu Teatralnego Kontakt w Toruniu (2023,24). Publikował m.in. w: "Théâtre public" (Paryż), "Teatrze", "Rzeczpospolitej", "Gazecie Wyborczej", "Wysokich obcasach", "Tygodniku Powszechnym", oraz "Dzienniku Gazecie Prawnej”. Redaktor autorskiego cyklu programów telewizyjnych #gdziekolwiekwteatrze na platformie internetowej anywhere.pl. Stały współpracownik najważniejszych polskich festiwali teatralnych (jako członek jury, moderator i kurator spotkań po spektaklach, autor blogów festiwalowych). Miłośnik tenisa, fotografii i list przebojów.
HORYZONTY 15 / otwarte archiwa / Michał Borczuch
Zapraszamy na spotkanie z Michałem Borczuchem poświęcone spektaklowi „Leonce i Lena” Georga Büchnera, którego premiera odbyła się 10 marca 2007 roku w Teatrze Dramatycznym.
W spotkaniu udział wezmą: Michał Borczuch, Agnieszka Roszkowska, Maja Hirsch, Henryk Niebudek, Krzysztof Zarzecki, Andrzej Szeremeta
„Komedia „Leonce i Lena” została napisana przeciw porządnym ludziom. Przeciw ich uczciwej krzątaninie, poszanowaniu prawa, rozsądkowi i zgodzie na życie. Jak się można zgadzać? Dokoła świat urządzony skandalicznie: źle funkcjonujące państwa, źle funkcjonujące ciała, źle podzielone pieniądze, zdrowie, talent, szczęście.” – te słowa napisane przez Marię Piwińską przed półwieczem dobrze podsumowują ukryte sensy w utworze Georga Büchnera, wskazując również kierunek interpretacyjny, który obrał Michał Borczuch, reżyserując przed 18 laty swój debiut w Warszawie.
A że debiutanci nie mają łatwo, jego koncepcja spotkała się wtedy z pewnym oporem. Dziś już wiadomo, że przy wszystkich mankamentach tego przedstawienia, byliśmy świadkami narodzin jednego z najbardziej utalentowanych i nieoczywistych reżyserów dzisiejszego pokolenia 40-latków. I właśnie ten moment narodzin, zarówno estetyki, jak i teatralnego języka postaramy się uchwycić na spotkaniu z Michałem Borczuchem i jego zespołem.
Jacek Wakar pisał: „Pełną gorzkiej, nieoczywistej i mrocznej poezji sceniczną baśń przenosi Borczuch w nieokreślone, ale jednak dzisiejsze czasy. (…) Borczuch chciał być może opowiedzieć coś o współczesności Büchnera, zestawić jego katastrofizm z dzisiejszym relatywizmem. Skończyło się na tym, że pokazał nie ludzi z krwi i kości, ale niezamierzenie śmiesznych pokurczów, których jedynym zajęciem jest gadanie bez sensu albo marzenie o...”.
16 czerwca 2025
foyer dużej sceny 19:00
HORYZONTY 10 / otwarte archiwa / Piotr Cieplak
31 marca o g. 19:00 zapraszamy na spotkanie z Piotrem Cieplakiem poświęcone spektaklowi „Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim” Mikołaja z Wilkowiecka, którego premiera odbyła się 15 grudnia 1994 roku w Teatrze Dramatycznym.
Gośćmi spotkania będą: Piotr Cieplak, Aleksandra Konieczna, Joanna Olszewska, Piotr Kondrat, Wiesław Komasa, Sławomir Orzechowski, Mirosław Guzowski.
Legendarny spektakl Piotra Cieplaka z 1994 roku – „Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim”, to inscenizacja oparta na szesnastowiecznym misterium Mikołaja z Wilkowiecka, którego większość badaczy literatury staropolskiej uważa raczej za redaktora zawartej w tekście opowieści, niż jej autora w dzisiejszym rozumieniu. Treścią misterium są zdarzenia związane ze zmartwychwstaniem Chrystusa, zawierające się w przedziale czasowym, od wynajęcia przez Arcykapłanów strażników do pilnowania jego grobu (żeby uczniowie nie wykradli ciała), po wizytę Zmartwychwstałego w wieczerniku i spotkanie ze św. Tomaszem. Spektakl Cieplaka, wraz ze swoją wcześniejszą wersją wrocławską był pierwszą od 30 lat, znaczącą próbą odczarowania tekstu po słynnych spektaklach Kazimierza Dejmka. Jak pokazuje historia polskiego teatru niezwykle udaną. Cieplak postanowił ją nieco uwspółcześnić, zarówno przy pomocy elementów wizualnych, jak i poprzez hipnotyczną muzykę rockowego zespołu Kormorany.
Świetnie ujął to Piotr Gruszczyński w swojej recenzji w Tygodniku Powszechnym:
Cieplak każe aktorom utożsamiać się ze sprawami, o których mówią, każe im "Historyję" przeżyć i nabrać bardzo osobistego stosunku do prawdy o zmartwychwstaniu Chrystusa. W ten sposób "Historyja" staje się bardzo współczesna i ogromnie przez to niejednoznaczna, pozostając w zgodzie z zaleceniem Prologusa, który każe przedstawiać zdarzenia "tak jak jest na świecie"
(…) Przedstawienie Cieplaka grane jest na wielkiej scenie Teatru Dramatycznego, za opuszczoną żelazną kurtyną. Publiczność siedzi na wzniesionych po obu stronach pola gry trybunach, zaś na wysokim drewnianym rusztowaniu siedzą Kormorany ze swym elektrycznym instrumentarium i grają. Najpierw łagodnie, stwarzając niepokojącą muzyczną wibrację przenikającą powietrze. Potem na czas zmartwychwstania i zejścia do piekieł - ostro i bardzo głośno, tak jakby za chwilę sklepienie miało runąć na głowy widzów.
Strona spektaklu w Encyklopedii Teatru Polskiego:
Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim ::: Przedstawienia ::: Encyklopedia teatru polskiego
31 marca 2025
foyer dużej sceny 19:00
HORYZONTY 07 / otwarte archiwa / Grzegorz Jarzyna
Już 10 marca o g. 19:00 zapraszamy na kolejną odsłonę cyklu HORYZONTY 07/ Otwarte archiwa podczas której spotkamy się z Grzegorzem Jarzyną i twórcami spektaklu „Niezidentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwa natura miłości” Brada Frasera z 1998 roku.
Gośćmi spotkania będą: Grzegorz Jarzyna, Magdalena Cielecka, Aleksandra Konieczna, Marek Kalita, Waldemar Barwiński, Karolina Zbrożek.
Głównymi bohaterami „Niezidentyfikowanych szczątków ludzkich i prawdziwej natury miłości” Brada Frasera (druk w „Dialogu” 11/1994) jest grupa młodych ludzi z kanadyjskiego Edmonton, skupiona wokół dwójki niespokojnych duchów: Candy i Davida. Para ta pozostaje ze sobą w przyjacielskiej relacji, mieszkając razem w wynajmowanym mieszkaniu i dzieląc swoją egzystencję między pracę, imprezy, przygodny sex i spotkania ze znajomymi. Wszystko to jednak działania pozorowane, życiem ich bowiem rządzi pustka i zobojętnienie, a tym czego pragną najbardziej wydaje się miłość. Poszukują jej na różne sposoby, stymulują się przy pomocy używek. W swoich poszukiwaniach bardziej niż dorosłych, przypominają zagubione dzieci we mgle. Nie wiedzą do końca kim są, zarówno w życiu osobistym, zawodowym jak i tym najbardziej intymnym. Fraser buduje napięcie zderzając ich monotonną codzienność ze sprawą seryjnego mordercy młodych dziewczyn, która wstrząsa lokalną społecznością Edmonton.
Kiedy w 1998 roku Grzegorz Jarzyna wystawił prapremierowo sztukę Frasera w Teatrze Dramatycznym, krytycy i publiczność podzielili się na tych, którzy w wyjątkowo odważnej realizacji dostrzegali obyczajową i teatralną rewolucję, oraz tych, dla których pokazany w spektaklu brutalny obraz życia młodych ludzi, pełen seksu (zwłaszcza tego queerowego), używek oraz manifestacji tego, co było dotąd w kulturze przemilczane, przekraczał granice dobrego smaku. Dla reżysera przedstawienie to stało się manifestem odmiennej wrażliwości, udaną próbą wyłamania się z ram panujących w teatrze konwencji i zasad – wyzwalającym obnażeniem prawdy o ludzkich słabościach.
„Przewrót pałacowy” jak pisał Roman Pawłowski był czymś więcej niż obyczajową prowokacją: „W pokazywaniu najbardziej intymnych przeżyć Brokenhorst (pseudonim Jarzyny) idzie do końca. W momencie, kiedy stu innych reżyserów zgasiłoby światło, on je dopiero zapala. Pokazuje seks, gwałt, agresję, samobójstwo - wszystko na wyciągnięcie ręki. Nie wiem, czy znalazłby się w Polsce drugi reżyser, któremu aktorzy zawierzyliby tak jak Jarzynie i odsłonili się na scenie. Nie chodzi tylko o nagość, ale o ten rodzaj psychicznego ekshibicjonizmu, który jest wstrząsem dla publiczności.”
10 marca 2025
foyer dużej sceny 19:00
HORYZONTY 03 / otwarte archiwa / Agnieszka Glińska
LULU NA MOŚCIE w reż. Agnieszki Glińskiej (2008)
Pierwsze spotkanie w ramach cyklu OTWARTE ARCHIWA poświęcimy spektaklowi LULU NA MOŚCIE w reż. Agnieszki Glińskiej. Przedstawienie premierowo zaprezentowane pod koniec sezonu 2007/2008, oparto na głośnym melodramacie z 1998 roku, napisanym i wyreżyserowanym przez znanego amerykańskiego pisarza Paula Austera obok słynnego „Dymu” i „Brooklyn Boogie”.
Jest to opowieść o nowojorskim saksofoniście Izzym Maurerze, który przypadkowo natrafia na ciało nieżyjącego mężczyzny, znajdując przy nim serwetkę z numerem telefonu oraz kamień o tajemniczych właściwościach. W ten sposób dociera do początkującej aktorki Celii Burns i z miejsca się w niej zakochuje. W tle jest jeszcze wątek filmu „Lulu” na podstawie sztuki Wedekinda, który mają nakręcić w Dublinie. Celia, po części dzięki Izzy’emu, otrzymuje w nim główną rolę.
Agnieszka Glińska przepisała tę opowieść, skupiając się najmocniej na miłości głównych bohaterów, zagranych brawurowo przez Patrycję Soliman i Marcina Dorocińskiego oraz na rzeczywistości niskobudżetowych artystów, którzy w ramach scenicznej opowieści kręcili swój film. W rolach aktorki/reżyserki „Lulu” Catherine Moore oraz producenta Philipa Kleinmana wystąpili Joanna Szczepkowska i Piotr Grabowski. Głosy krytyków po tym spektaklu były podzielone, ale Jacek Wakar skonstatował w Dzienniku, że „"Lulu na moście", uwodząc jazzowym rytmem i lekkością, staje się opowieścią o zwątpieniu. O tym, że spełnienie odnaleźć można tylko na obrzeżach. Gorzką i fascynującą”.
W czasie spotkania spróbujemy więc tę uwodzącą jazzowym rytmem i lekkością opowieść przypomnieć. Porozmawiamy o kulisach powstania tego spektaklu, jego nieco innym od filmu kształcie i obrazie medium filmowego, jaki został w nim wykreowany.
Gośćmi spotkania będą: reżyserka Agnieszka Glińska, grająca Celię Patrycja Soliman, Joanna Szczepkowska, która w spektaklu wcieliła się w rolę Catherine Moore oraz znakomity reżyser filmowy Tomasz Wasilewski („Zjednoczone stany miłości”, „Płynące wieżowce”), dla którego asystentura przy tej produkcji była jedyną teatralną przygodą w profesjonalnym teatrze repertuarowym.
PKiN, pl. Defilad 1
