Cykl czytań performatywnych w ramach programu HORYZONTY prezentuje współczesną dramaturgię polską i zagraniczną.
Wybrane teksty nie rezygnując z tradycji XX-wiecznego dramatu, odważnie sięgają po nowe formy ekspresji, tworząc literacką aktualizację znanych i uniwersalnych tematów. Pogłębiona lektura poprzedzająca potencjalną realizację sceniczną, jest szansą dla twórczyń i twórców teatralnych na zbadanie oddziaływania sztuki, wypróbowanie wybranych narzędzi inscenizacyjnych – i przede wszystkim, otwarcie na reakcję publiczności. Teatr Dramatyczny od lat rozwija tradycję pracy z nowymi tekstami – czytania stają się przestrzenią do eksperymentu, poszukiwań i rozmowy o współczesnym teatrze.
W czytaniach biorą udział zaproszone reżyserki i reżyserzy oraz aktorki i aktorzy Teatru Dramatycznego. Po czytaniu zapraszamy na spotkanie z twórcami.
HORYZONTY 32 / czytanie performatywne / Jaremko/Laguszonkowa
„Królowa Margot. Rozkład Tarota”
Lena Laguszonkowa
Inspirowane powieścią Alexandre’a Dumasa
Tłumaczenie: Agnieszka Sowińska
Reżyseria: Grzegorz Jaremko
Muzyka: Natan Kryszk
Obsada: Marianna Linde, Marta Ojrzyńska, Kamil Mróz, Piotr Siwkiewicz, Łukasz Wójcik
„Królowa Margot. Rozkład tarota” to trzecia część historycznej trylogii Leny Laguszonkowej, dla której punktem wyjścia, stały się burzliwe losy Małgorzaty de Volois – córki Katarzyny Medycejskiej, zmuszonej przez rodzinę do poślubienia Henryka de Burbona, króla Nawarry. Ta zaaranżowana próba pojednania dwóch wrogich stronnictw - protestantów i katolików – stała się jednym z czynników prowadzących do tragicznych wydarzeń, jakim była rzeź hugenotów, potocznie nazywana Nocą św. Bartłomieja.
Sztuka Laguszonkowej nie jest rekonstrukcją historyczną. To próba krytycznego sportretowania epoki targanej intrygami politycznymi i brutalną walką o władzę, w której na oczach wszystkich dochodzi do masowej zbrodni. Autorka wywołuje demony przeszłości, przedstawiając losy kobiety będącej „między Scyllą przemocy domowej a Charybdą przemocy państwowej”. I chociaż bohaterowie dramatu żyją w XVI wieku, to jak pisze autorka: „Uciekaj od tej epoki. – Uciekaj od wszystkich epok.”
Lena Laguszonkowa
Ukraińska dramatopisarka, scenarzystka i pisarka. Z wykształcenia socjolożka, absolwentka studiów historycznych. Pochodzi ze wschodniej Ukrainy. Swoją karierę dramatopisarską rozpoczęła w 2018 rok, szybko zwracając uwagę środowiska teatralnego. Od tamtej pory stworzyła kilkanaście dramatów poruszających tematy tożsamości, przemocy i doświadczenia uchodźczego, które były prezentowane m.in. w Kijowie, Charkowie, Odesie, a także w Polsce i Niemczech.
Lena Laguszonkowa jest także autorką tekstu do interdyscyplinarnego spektaklu „Życie na wypadek wojny” w reż. Uli Kijak. W kwietniu 2023 roku odbyła się premiera w TR Warszawa “Mój sztandar zasikał kotek. Kroniki z Donbasu” – cyklu trzech sztuk Leny Laguszonkowej w reż. Aleksandry Popławskiej. Jej sztuki „Matka Gorkiego” i „Zakon pościelonych łóżek” znalazły się w finale AURORY. Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy.
Nagrodzona The European New Talent Drama 2022. Książka „Mój sztandar zasikał kotek” otrzymał tytuł „BBC book of the year 2025”.
Tekst „Królowa Margot. Rozkład Tarota” powstał w ramach V edycji Rezydencji Artystycznych Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
27 kwietnia 2026
mała scena 19:00
HORYZONTY 21 / czytanie performatywne / Jakubczak/Morska
15 grudnia o g. 19:00 zapraszamy na czytanie performatywne sztuki „Ośmiornica” na podstawie fragmentów powieści „Trojka” autorstwa Izabeli Morskiej (wyd. Marpress 2024)
Reżyseria: Aleksandra Jakubczak
Dramaturgia i adaptacja tekstu: Krysia Bednarek
Obsada: Katarzyna Herman, Małgorzata Niemirska
Po czytaniu zapraszamy na spotkanie z twórczyniami. Rozmowę poprowadzi Jan Jeliński i Agnieszka Górnicka.
Jeśli chcesz mieć romans z osiemdziesięciolatką, to pewne rzeczy trzeba wcześniej uzgodnić: zrezygnować z niezapowiedzianych gestów i spontanicznych, nieokiełznanych działań. Rozbieranie wymaga czasu, ona nie wyśliźnie się lekko z ciuchów. Jeśli chodzi o miejsce akcji – niespodzianki wykluczone: bez zlewu, bez parapetu, bez osuwania się po ścianie. Łóżko. Bokiem. Czy bardzo jest krucha? Czy przyjmie na siebie ciężar twojego ciała?
Jeśli chcesz mieć romans z niewyoutowaną ikoną słoweńskiej kultury, to pewne rzeczy trzeba z góry zaakceptować. Na przykład rezygnację ze wspólnych wizyt u przyjaciół albo publicznego, czułego okazywania uczuć. Kiedyś były inne czasy, a starych nawyków trudno się oduczyć. Ona mówi: jesteś domem. I znaczy to: istniejesz dla mnie tylko w domu. Długo tak wytrzymasz?
15 grudnia 2025
sala zatorskiego 19:00
HORYZONTY 16 / czytanie performatywne / Helena Urbańska
29 września o g. 19:00 zapraszamy na czytanie performatywne sztuki „Człowiek, który chce zrozumieć kochanie, czyli miłuj bliźniego swego jak” autorstwa Heleny Urbańskiej.
Reżyseria: Helena Urbańska
Obsada: Anita Sokołowska, Helena Urbańska
Muzyka na żywo: Magdalena Sowul alias Panilas
„Z twoim mlekiem, moja matko wypiłam lód. I żyję oto z tym zlodowaceniem w środku. (…) Przelałaś się we mnie i ten ciepły płyn stał się trucizną, która mnie paraliżuje.”
„I jedna nie ruszy bez drugiej”, Luce Irigaray
"Człowiek, który chce zrozumieć kochanie, czyli miłuj bliźniego swego jak" powstał z palącej potrzeby przyjrzenia się temu, dlaczego tak łatwo można pomylić przemoc z miłością. "Człowiek..." jest sztuką na dwie aktorki, dwie kobiety; matkę i córkę wiecznie siedzące obok siebie na starych fotelach w salonie przed telewizorem, chociaż telewizora, tak samo jak i ojca - nigdy nie było. Może też nie ma żadnego salonu, a akcja dzieje się w zasadzie wszędzie i nigdzie. Jest duszno, a matka co jakiś czas umiera. Matka i córka uwielbiają się razem, śmiać i płakać. Przynajmniej tak się wydaje matce. Debiutancka sztuka Heleny Urbańskiej mierzy się z tematem kobiecości, cielesności i stagnacji widzianym przez pryzmat tej najbardziej pierwotnej relacji.
„Człowiek…” to próba rozbrojenia znaczenia diadycznej relacji matki i córki, w kontekście dojrzewania i poszukiwania własnej tożsamości. W fantazyjnej, literackiej projekcji wszystkie chwyty są dozwolone, nawet te, które budzą strach i niesmak.
Spotkanie po czytaniu z udziałem Heleny Urbańskiej, Anity Sokołowskiej i Magdaleny Sowul poprowadzi Julia Holewińska.
Sztuka została opublikowana w numerze 6/2025 miesięcznika „Dialog”.
PKiN, pl. Defilad 1
