MONOLOGI 2008

Krystian Lupa o warsztacie „Monologi” 

Szkic idei warsztatu
Monolog – to człowiek mówiący, to ludzkie „ja” pozostające przez czas jakiś przy swojej myśli. Monologiem możemy nazwać wiersz, pieśń, traktat filozoficzny, pamiętnik, blog – monologami jest większość tekstów wydobywających się z głowy człowieka przy skrajnie różnych okazjach i w skrajnie różnym celu. Współczesny teatr zafascynowany jest monologiem – to dostęp do procesu uwewnętrznienia przestrzeni teatralnej, do teatralnego „ja” – może być z człowieka wydobyty siłą, może być polem jego mocy i działania na innych. Monolog to nie tylko wypowiadanie treści zawartych w „ja”, ale może być również łowieniem, przemienianiem treści. Monolog może być również przemienianiem człowieka. Współczesny dramat dąży do monologu – monolog traktuje jako zdobycz, łup pracy dialogu. Monolog może być również obszarem przemiany narracji – zmiany relacji między aktorem i partnerem, aktorem i przestrzenią – aktorem i widzem wreszcie. Monolog może być obszarem erupcji działań dekonstrukcyjnych dramaturga, dążeń zmieniających do rozbicia chronologicznego porządku narracji – która często jawi się nam jako krążenie wokół rdzenia prawdy, miejsca, gdzie dramat ludzki, jego tajemnica mogą zostać objawione. Monolog może być tekstem lirycznym autora, cytatem, szkicem myśli, informacją, gazetową notatką – jeśli wychodzimy z założenia, że ludzkie „ja” jest zbieraniną różnych treści o różnym zagęszczeniu i różnym stopniu „własności”, subiektywizacji – ludzkie ja jest – jak to coraz bardziej odczuwamy – kolażem treści różnych proweniencji. Klasyczny dramat psychologiczny zakłada jednakowy, stały stopień subiektywizacji wypowiadanych treści – ta droga wypowiadania i odkrywania człowieka wydaje się dzisiaj naznaczona błędem, albo jałowa...

Monolog może być budulcem i materią prima najróżniejszych kreacji teatralnej relacji – może być również gruntem zmieniającego się lub ewoluującego aktorskiego bytu...

Wszystko to są przyczyny – dla których warsztat monologu wydaje się nad wyraz obiecującym doświadczeniem. Warunkiem wstępnym jest tekst, materia literacka – której centralnym składnikiem jest w najszerszym słowa tego znaczeniu – MONOLOG. Dobrze byłoby – żeby literacka, ludzka zawartość tego monologu (tekstu) warta była przygody („grzechu”), żeby monolog prowokował do poszukiwań w rejonie – język teatralny – aktor – widz. Wyobrażam sobie, że każdy z uczestników warsztatu realizuje niewielkiego rozmiaru etiudę spektakl, którego celem będzie testowanie „nowych możliwości monologu”…

Zadanie wstępne
Pracę wstępną – początek naszego dyskursu pomyślmy sobie tak: Kandydat przygotowuje (wyszukuje i dokonuje adaptacji, może to być również twór własny) minitekst dramatyczny. Może to być pojedyncza scena, fragment prozy z widocznym dramatycznym potencjałem, szkic, skompilowany zbiór różnych literackich materii. Jedno jest tu ważne. Ludzki monolog powinien być rdzeniem tego materiału. To jeszcze nie wszystko. Otóż równie ważne jest, by ten monolog zawierał w sobie potencjał dla teatralnego eksperymentu z aktorem i widzem (patrz „Szkic idei warsztatu – Monologi”). Do tekstu-materii należy dołączyć (jak najbardziej osobisty, jak najbardziej odważny) komentarz: co chcesz zrobić z tym monologiem, do czego cię prowokuje, jakie widzisz możliwości tego monologu w swoich poszukiwaniach własnego teatralnego języka.

 16.11.2008
Przepraszam, że tak późno dzielę się z Państwem swoim wyborem… 70 zgłoszeń!  było dla mnie miłym wyrazem zainteresowania ideą Studium-warsztatu i samym tematem – monologiem. Wiele było ciekawych projektów, zdecydowałem się na maksymalną ilość uczestników – 16, przekraczając ten limit stracilibyśmy szansę żywego kontaktu i szansę na swobodne korzystanie z potencjału aktorskiego i przestrzeni, jaką Teatr Dramatyczny może na ten warsztat przeznaczyć.
                                                                                                                                    Krystian Lupa

Lista osób wybranych przez Krystiana Lupę do udziału w warsztacie MONOLOGI.

Klara Bielawka
Michał Maciej Bogdanowicz
Lena Frankiewicz
Paweł Goźliński
Ewa Kaleta
Anna Kłos-Kleszczewska
Agnieszka Korytkowska-Mazur
Katarzyna Makowska-Schumacher
Katarzyna Michałkiewicz
Barbara Ogar
Filip Piasek
Julia Sitarska
Piotr Subbotko
Tomasz Szczepanek
Małgorzata Szewczyk
Katarzyna Szyngiera

W dniach od 11 do 13 grudnia 2008 roku odbyły się publiczne pokazy pierwszego etapu warsztatu MONOLOGI pod opieką artystyczną Krystiana Lupy. Widzowie zainteresowani procesem powstawania teatru, rodzeniem się idei, impulsów, emocji, uczestniczyli w spotkaniu z monologami inspirowanymi tekstami m. in. Maxa Frischa, Elfriede Jelinek, Franza Kafki, Juliusza Słowackiego, Vladimira Nabokova, Marii Komornickiej, Jonathana Littela, Wacława Niżyńskiego, Ingeborg Bachmann, Heinera Müllera. Eksperymentalne formy pracy nad monologami przygotowali uczestnicy warsztatów wraz z aktorami Teatru Dramatycznego.

Trzech twórców (Lena Frankiewicz, Filip Piasek oraz Anna Kłos-Kleszczewska), których prace ocenione zostały najlepiej, zaproszono do dalszej pracy.


Nocne z boku na bok
autor etiudy: Lena Frankiewicz
występuje: Lena Frankiewicz

Monolog Pamiętnik narkomanki
autor etiudy: Filip Piasek
występuje: Agata Wątróbska

Jak Paulę poniosło
autor etiudy: Anna Kłos-Kleszczewska
występuje: Anna Kłos-Kleszczewska
Materiał wideo:
idea: Anna Kłos-Kleszczewska
współpraca realizatorska i zdjęcia: Julia Sitarska
Materiał nakręcono w Szwalni Catarina w Legionowie.

Pokazy odbyły się w Starej Księgowości i Korytarzu Dramaturgii
11–13 grudnia 2008
28 i 29 marca  2009

25 czerwca 2009
 
WYPOSAŻENIE STUDIA REŻYSERSKIEGO KRYSTIANA LUPY zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego